۵ نشانه خستگی بدن که ممکن است حتی بدون خواب آلودگی تجربه کنید

وقتی صحبت از خستگی می شود، معمولا اولین چیزی که به ذهن می رسد سنگینی چشم ها، چرت زدن یا ناتوانی در بیدار ماندن است. اما خستگی همیشه به این شکل خودش را نشان نمی دهد. گاهی ممکن است در طول روز کاملا بیدار به نظر برسید، اما کاهش تمرکز، افزایش اشتباه های ساده یا تغییرات خلقی نشان دهد که بدن و ذهن شما به اندازه کافی فرصت بازیابی نداشته اند.

کمبود خواب و خواب بی کیفیت می توانند روی هوشیاری، توجه، حافظه و خلق و خو اثر بگذارند. البته این علائم اختصاصی نیستند و عوامل مختلفی، از فشار روانی و فعالیت زیاد گرفته تا برخی مشکلات جسمی، می توانند باعث خستگی شوند.

بنابراین، اگر مدتی است بدون آنکه احساس خواب آلودگی شدیدی داشته باشید، تغییراتی در عملکرد روزانه خود مشاهده می کنید، شاید بد نباشد وضعیت خواب و استراحت خود را هم بررسی کنید.

1. تمرکز کردن برایتان سخت تر شده است

یکی از نشانه هایی که ممکن است همراه با خستگی و کمبود خواب ظاهر شود، کاهش توانایی تمرکز است. شاید هنگام مطالعه مجبور شوید یک پاراگراف را چند بار بخوانید، در زمان انجام کارها زودتر حواستان پرت شود یا برای انجام کاری که قبلا ساده بوده، زمان بیشتری نیاز داشته باشید.

خواب ناکافی می تواند هوشیاری و توجه را کاهش دهد و عملکرد ذهنی را تحت تاثیر قرار دهد. به همین دلیل، خستگی فقط به احساس «بی انرژی بودن» محدود نمی شود و می تواند نحوه فکر کردن و انجام فعالیت های روزمره را نیز تغییر دهد.

ممکن است این وضعیت را به شکل های مختلف تجربه کنید:

• سخت تر شدن تمرکز روی یک کار
• فراموش کردن کارهای ساده و کوتاه مدت
• کند شدن روند فکر کردن
• از دست دادن سریع رشته افکار
• نیاز به زمان بیشتر برای انجام فعالیت های ذهنی

این نشانه ها به تنهایی به معنای کمبود خواب نیستند، اما اگر همزمان با خواب نامنظم یا استراحت ناکافی ایجاد شده باشند، توجه به کیفیت خواب اهمیت بیشتری پیدا می کند.

2. زودتر از قبل عصبی و بی حوصله می شوید

خستگی فقط روی عملکرد ذهنی اثر نمی گذارد. زمانی که خواب کافی و با کیفیت ندارید، ممکن است کنترل واکنش های هیجانی نیز برایتان دشوارتر شود و مسائل کوچک، بیشتر از گذشته شما را ناراحت یا عصبی کنند.

تحقیقات و منابع پزشکی، تحریک پذیری و کاهش هوشیاری را از پیامدهای کوتاه مدت خواب ناکافی می دانند. کمبود خواب مداوم نیز می تواند با مشکلات خلقی و فشار روانی ارتباط داشته باشد.

اگر اخیرا متوجه شده اید که:

• با مسائل کوچک سریع تر عصبانی می شوید.
• تحمل فشارهای روزمره برایتان کمتر شده است.
• زودتر از گذشته بی حوصله می شوید.
• واکنش های احساسی شدیدتری نشان می دهید.

ممکن است خستگی یکی از عوامل موثر باشد. البته تغییرات خلقی دلایل متعددی دارند و نباید آنها را صرفا به کمبود خواب نسبت داد.

3. اشتهایتان تغییر کرده یا بیشتر سراغ کافئین می روید

خواب و تغذیه ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند. وقتی خواب کافی ندارید، ممکن است اشتها و انتخاب های غذایی شما نیز تغییر کند. برخی پژوهش ها نشان داده اند که محدودیت خواب می تواند اشتها و تمایل به غذاهای پر کالری را افزایش دهد.

از طرف دیگر، ممکن است برای مقابله با خستگی بیشتر از گذشته سراغ قهوه، چای یا نوشیدنی های حاوی کافئین بروید. کافئین می تواند برای مدتی هوشیاری و احساس انرژی را افزایش دهد، اما نمی تواند جایگزین خواب کافی شود.

مصرف کافئین، به ویژه در ساعات پایانی روز، حتی ممکن است خواب شبانه را مختل کند و چرخه خستگی را ادامه دهد. به همین دلیل، CDC توصیه می کند از مصرف کافئین در بعد از ظهر یا شب پرهیز شود.

تغییر اشتها یا افزایش مصرف کافئین به تنهایی نشانه قطعی خستگی نیست، اما اگر همزمان با خواب ناکافی و کاهش انرژی اتفاق افتاده باشد، ارزش توجه دارد.

4. بعد از بیدار شدن هم احساس می کنید انرژی ندارید

ممکن است ساعت خواب شما روی کاغذ کافی باشد، اما صبح که از خواب بیدار می شوید احساس کنید هنوز انرژی لازم برای شروع روز را ندارید. این موضوع نشان می دهد که فقط تعداد ساعات خواب مهم نیست و کیفیت خواب نیز اهمیت دارد.

خواب با کیفیت باید تا حد زیادی پیوسته و ترمیم کننده باشد. بیدار شدن های مکرر در طول شب، برنامه خواب نامنظم یا شرایط نامناسب محیط خواب می توانند کیفیت استراحت را کاهش دهند، حتی اگر مدت زمانی که در تخت هستید طولانی باشد.

برای مثال، ممکن است:

• صبح ها با احساس خستگی از خواب بیدار شوید.
• مدت کوتاهی بعد از شروع فعالیت دوباره احساس بی انرژی بودن کنید.
• در طول روز برای حفظ هوشیاری به کافئین بیشتری نیاز داشته باشید.
• احساس کنید خواب شبانه به اندازه کافی شما را سرحال نکرده است.

برای بیشتر بزرگسالان، CDC حداقل ۷ ساعت خواب در شب را توصیه می کند، اما نیاز واقعی افراد و کیفیت خواب آنها می تواند متفاوت باشد.

5. انجام کارهای معمولی برایتان سخت و بی انگیزه کننده شده است

وقتی بدن و ذهن برای مدت طولانی تحت فشار باشند، ممکن است فعالیت های معمولی هم انرژی بیشتری از شما بگیرند. کاری که قبلا بدون دردسر انجام می دادید، ناگهان خسته کننده به نظر می رسد و ترجیح می دهید آن را به زمان دیگری موکول کنید.

خستگی می تواند با کاهش انرژی و انگیزه همراه باشد و در کنار کاهش تمرکز و افزایش تحریک پذیری، عملکرد روزانه را تحت تاثیر قرار دهد.

ممکن است این حالت را به شکل موارد زیر ببینید:

• به تعویق انداختن کارهای ساده
• کاهش انرژی برای فعالیت های روزمره
• تمایل بیشتر به نشستن یا دراز کشیدن
• دشوار شدن شروع یک کار
• احساس اینکه حتی فعالیت های معمولی انرژی زیادی می گیرند

البته کاهش انگیزه همیشه به معنای خستگی جسمی یا کمبود خواب نیست. استرس، فرسودگی، مشکلات خلقی، بیماری های جسمی و عوامل دیگری نیز می توانند چنین حالتی ایجاد کنند.

نتیجه گیری

خستگی همیشه با خواب آلودگی و سنگینی چشم ها خودش را نشان نمی دهد. گاهی کاهش تمرکز، افزایش تحریک پذیری، تغییر اشتها، وابستگی بیشتر به کافئین یا کاهش انرژی برای انجام کارهای روزمره می تواند نشان دهد که بدن و ذهن به استراحت بیشتری نیاز دارند.

خواب کافی و با کیفیت یکی از بخش های مهم سلامت جسم و روان است. برای بیشتر بزرگسالان، حداقل ۷ ساعت خواب شبانه توصیه می شود و منظم بودن ساعت خواب، محیط مناسب برای خواب و محدود کردن کافئین در ساعات پایانی روز می تواند به داشتن خواب بهتر کمک کند.