سرطان روده بزرگ در کودکان و نوجوانان؛ افزایش موارد پیشرفته و علائمی که نباید نادیده گرفته شوند

سرطان روده بزرگ معمولا بیماری افراد میانسال و سالمند در نظر گرفته می شود، اما شواهد جدید نشان می دهند که موارد ابتلا در سنین پایین نیز نیازمند توجه بیشتری هستند. البته سرطان روده بزرگ در کودکان و نوجوانان همچنان بیماری نادری است و افزایش موارد در این گروه سنی به معنای شایع شدن این سرطان در میان کودکان نیست.

با این حال، نتایج یک مطالعه جدید که در سال 2026 در نشست ملی آکادمی اطفال آمریکا ارائه شده، نگرانی هایی را درباره تشخیص دیرهنگام این بیماری در افراد 21 ساله و کمتر ایجاد کرده است. در این مطالعه، بیشتر بیماران زمانی شناسایی شدند که بیماری به مرحله پیشرفته رسیده بود.

یافته های جدید درباره سرطان روده بزرگ در افراد زیر 21 سال

پژوهشگران در مطالعه ای گذشته نگر، پرونده پزشکی 84 بیمار 21 ساله و کمتر را که بین سال های 2012 تا 2023 به سرطان روده بزرگ مبتلا شده بودند، بررسی کردند. این بیماران از 34 مرکز پزشکی عضو شبکه Pediatric Surgical Oncology Research Collaborative انتخاب شده بودند.

نکته مهم این است که افراد دارای سندرم های شناخته شده مستعد سرطان روده بزرگ یا بیماری های التهابی روده پیش از تشخیص سرطان، از این بررسی کنار گذاشته شدند. بنابراین، نتایج این مطالعه بیشتر بر مواردی تمرکز دارد که بدون یک عامل خطر شناخته شده قبلی در این گروه سنی رخ داده اند.

مهم ترین یافته های این بررسی عبارتند از:

• میانه سن بیماران هنگام تشخیص 16.5 سال بود.
• 56 درصد بیماران پسر بودند.
• 77.4 درصد موارد مربوط به سرطان روده بزرگ و 22.6 درصد مربوط به سرطان راست روده بود.
• تنها 20.2 درصد بیماران سابقه ابتلای سرطان روده بزرگ در یکی از بستگان درجه اول یا دوم خود داشتند.
• شایع ترین علائم شامل درد شکم یا کمر، تغییر عادات دفع، کاهش وزن و خونریزی مقعدی بود.

چرا سرطان روده بزرگ در کودکان و نوجوانان دیر تشخیص داده می شود؟

یکی از مشکلات اصلی، نادر بودن این سرطان در سنین پایین است. وقتی یک بیماری در یک گروه سنی شیوع بسیار کمی دارد، علائم اولیه آن ممکن است ابتدا به مشکلات شایع تر نسبت داده شوند. در نتیجه، ممکن است بررسی های تخصصی مربوط به روده با تاخیر انجام شود.

از طرف دیگر، علائمی مانند درد شکم، تغییر اجابت مزاج یا کاهش وزن می توانند دلایل بسیار متنوعی داشته باشند. همین موضوع تشخیص سرطان را دشوارتر می کند. موسسه ملی سرطان آمریکا نیز تاکید می کند که این علائم اختصاصی سرطان روده بزرگ نیستند و می توانند در بسیاری از بیماری های دیگر دیده شوند.

در مطالعه جدید نیز علائم برای مدتی پیش از تشخیص وجود داشتند و بسیاری از بیماران با بیماری پیشرفته شناسایی شدند. این مسئله اهمیت توجه به علائم پایدار یا غیر قابل توضیح را بیشتر می کند.

سرطان روده بزرگ در نوجوانان با چه علائمی همراه است؟

علائم سرطان روده بزرگ در کودکان و نوجوانان ممکن است شبیه مشکلات گوارشی معمول باشد. به همین دلیل، وجود یک علامت به تنهایی به معنای ابتلا به سرطان نیست. اهمیت اصلی زمانی بیشتر می شود که علائم مداوم باشند، بدون علت مشخص ادامه پیدا کنند یا با چند نشانه دیگر همراه شوند.

بر اساس اطلاعات موسسه ملی سرطان آمریکا و یافته های مطالعه جدید، علائم احتمالی شامل موارد زیر هستند:

• درد مداوم یا تکرارشونده شکم
• درد کمر بدون علت مشخص
• تغییر پایدار در عادات دفع
• یبوست یا اسهال
• مشاهده خون در مدفوع یا خونریزی مقعدی
• کاهش وزن بدون دلیل مشخص
• تهوع و استفراغ
• کاهش اشتها
• کم خونی و علائمی مانند خستگی، رنگ پریدگی یا سرگیجه
• احساس توده در شکم

وجود این نشانه ها لزوما به معنی سرطان نیست. بسیاری از بیماری های گوارشی و غیر گوارشی می توانند علائم مشابه ایجاد کنند. با این حال، در صورت تداوم یا تشدید علائم، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.

آیا سرطان روده بزرگ در کودکان همیشه ارثی است؟

یکی از برداشت های نادرست این است که ابتلا به سرطان روده بزرگ در سنین پایین حتما باید با سابقه خانوادگی همراه باشد. در حالی که در مطالعه جدید، حدود 80 درصد بیماران سابقه سرطان روده بزرگ در بستگان درجه اول یا دوم نداشتند.

البته نبود سابقه خانوادگی به معنای نبود عوامل ژنتیکی نیست. برخی سندرم های ارثی مانند پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی، سندرم لینچ، سندرم پولیپوز نوجوانان و چند اختلال ژنتیکی نادر دیگر می توانند خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش دهند. بیماری های التهابی مزمن روده مانند کولیت اولسراتیو و بیماری کرون نیز می توانند با افزایش خطر همراه باشند.

بنابراین، بررسی سابقه خانوادگی و در صورت لزوم ارزیابی ژنتیکی، بخشی از بررسی پزشکی برخی بیماران جوان مبتلا به سرطان روده بزرگ است.

سرطان روده بزرگ در افراد جوان در حال افزایش است؟

روند افزایش سرطان روده بزرگ در سنین پایین فقط به کودکان و نوجوانان محدود نمی شود. آمار جدید انجمن سرطان آمریکا نشان می دهد که در ایالات متحده، میزان بروز سرطان روده بزرگ در افراد زیر 50 سال بین سال های 2013 تا 2022 به طور متوسط سالانه 2.9 درصد افزایش داشته است.

در مقابل، میزان بروز این بیماری در افراد 65 ساله و بالاتر در همین دوره کاهش یافته است. گزارش آماری سال 2026 انجمن سرطان آمریکا همچنین افزایش حدود 3 درصدی سالانه در گروه سنی 20 تا 49 سال را نشان می دهد.

این تغییر الگو به معنای آن نیست که سرطان روده بزرگ در جوانان از سرطان افراد مسن شایع تر شده است. افراد مسن همچنان بخش بزرگی از مبتلایان را تشکیل می دهند. مسئله اصلی، تغییر روند در گروه های سنی پایین تر و ضرورت توجه بیشتر به موارد ابتلا در این گروه ها است.

چرا تشخیص زودهنگام اهمیت دارد؟

مرحله بیماری هنگام تشخیص یکی از عوامل مهم در پیش آگهی سرطان روده بزرگ است. هرچه سرطان دیرتر شناسایی شود و به غدد لنفاوی یا اندام های دیگر گسترش پیدا کرده باشد، درمان پیچیده تر می شود.

در مطالعه 84 بیمار جوان، بخش بزرگی از موارد در مراحل پیشرفته شناسایی شدند. طبق گزارش پژوهشگران، 51 درصد بیماران در مرحله سوم و 29 درصد در مرحله چهارم قرار داشتند. همچنین حدود 37 درصد بیماران پس از درمان با عود بیماری مواجه شدند و حدود 45 درصد تا پایان دوره پیگیری جان خود را از دست دادند.

با این حال، این اعداد را نباید مستقیما به همه کودکان و نوجوانان مبتلا به سرطان روده بزرگ تعمیم داد. مطالعه مورد نظر حجم نمونه کوچکی داشت و هنوز به صورت مقاله کامل داوری شده منتشر نشده است.

آیا کودکان و نوجوانان به غربالگری سرطان روده بزرگ نیاز دارند؟

برای افراد دارای خطر متوسط، غربالگری معمول سرطان روده بزرگ در بزرگسالی انجام می شود و در ایالات متحده برای افراد دارای خطر متوسط از 45 سالگی توصیه شده است. بنابراین، این توصیه ها به معنای انجام غربالگری معمول برای تمام کودکان و نوجوانان نیست.

در سنین پایین، تصمیم برای بررسی بیشتر معمولا بر اساس علائم، سابقه خانوادگی، وجود سندرم های ارثی، بیماری های زمینه ای و ارزیابی پزشک گرفته می شود. برای کودک یا نوجوانی که علائم مداوم یا نگران کننده دارد، مراجعه پزشکی اهمیت بیشتری از انجام خودسرانه آزمایش های غربالگری دارد.

جمع بندی

سرطان روده بزرگ در کودکان و نوجوانان همچنان بیماری نادری است، اما یافته های جدید نشان می دهند که موارد ابتلا در این گروه سنی می توانند با تشخیص دیرهنگام و بیماری پیشرفته همراه باشند. مطالعه ارائه شده در نشست آکادمی اطفال آمریکا، با بررسی 84 بیمار 21 ساله و کمتر، نشان داد که بیشتر بیماران در مراحل سوم یا چهارم بیماری تشخیص داده شده اند و بخش قابل توجهی نیز سابقه خانوادگی شناخته شده نداشتند.

از سوی دیگر، روند افزایشی سرطان روده بزرگ در بزرگسالان جوان نیز در آمارهای جدید به وضوح دیده می شود. با وجود این، هنوز علت دقیق افزایش موارد در نسل های جوان مشخص نیست و نمی توان یک عامل واحد را مسئول این تغییر دانست.

پیام اصلی این یافته ها این نیست که والدین باید با مشاهده هر درد شکمی نگران سرطان شوند. نکته مهم تر این است که علائم مداوم، غیر معمول یا بدون علت مشخص، به ویژه خونریزی مقعدی، کاهش وزن و تغییر پایدار در اجابت مزاج، نباید بدون بررسی پزشکی نادیده گرفته شوند.