سطح تستوسترون مردان در ۵۰ سال گذشته بیش از ۵۰ درصد کاهش یافته است

تستوسترون مهم ترین هورمون جنسی مردانه است که نقش اساسی در سلامت جسمی، توان باروری، حفظ توده عضلانی، تراکم استخوان، خلق و خو و عملکرد جنسی دارد. هرگونه کاهش غیرطبیعی در سطح این هورمون می تواند پیامدهای قابل توجهی برای سلامت فرد و حتی سلامت جامعه داشته باشد.

نتایج یک مطالعه جدید که در نشست سالانه انجمن تولید مثل و جنین شناسی اروپا ارائه شده، نشان می دهد سطح تستوسترون مردان در چند دهه گذشته روندی نزولی داشته و این کاهش پس از سال ۲۰۰۰ با سرعت بیشتری ادامه یافته است. اگرچه این یافته ها هنوز در قالب مقاله علمی منتشر نشده اند، اما توجه بسیاری از پژوهشگران حوزه سلامت و باروری را به خود جلب کرده اند.

نتایج مطالعه جدید درباره کاهش تستوسترون مردان

بر اساس داده های ارائه شده، میانگین سطح تستوسترون مردان از سال ۱۹۷۲ تا ۲۰۱۹ حدود ۵۴ درصد کاهش یافته است. این یافته حاصل بررسی اطلاعات شش مطالعه طولانی مدت با مشارکت بیش از ۱۱۸ هزار مرد از کشورهای مختلف از جمله آمریکا، برزیل و فنلاند است.

پژوهشگران معتقدند این روند یک اتفاق تصادفی یا ناشی از خطای آماری نیست، بلکه کاهش مداوم و قابل توجهی را نشان می دهد که به طور میانگین هر سال بیش از یک درصد ادامه داشته است. همچنین بررسی ها نشان می دهد که سرعت این کاهش از ابتدای دهه ۲۰۰۰ میلادی بیشتر شده و به یکی از نگرانی های مهم حوزه سلامت مردان تبدیل شده است.

با این حال، از آنجا که نتایج این پژوهش هنوز در یک مجله علمی داوری شده منتشر نشده است، برای تایید نهایی آن باید منتظر انتشار کامل داده ها و بررسی های تخصصی بود.

چرا کاهش تستوسترون اهمیت زیادی دارد؟

کاهش سطح تستوسترون فقط به کاهش میل جنسی محدود نمی شود. این هورمون در بسیاری از عملکردهای حیاتی بدن نقش دارد و کاهش آن می تواند کیفیت زندگی مردان را تحت تاثیر قرار دهد.

سطح پایین تستوسترون ممکن است با علائم و مشکلات مختلفی همراه باشد، از جمله:

• کاهش میل و عملکرد جنسی
• کاهش کیفیت و تعداد اسپرم
• افت توده عضلانی و افزایش چربی بدن
• احساس خستگی و کاهش انرژی
• کاهش تراکم استخوان و افزایش خطر پوکی استخوان
• اختلال در تمرکز، خلق و خو و انگیزه

البته بروز این علائم به معنای پایین بودن تستوسترون نیست و تشخیص این موضوع تنها با بررسی پزشک و انجام آزمایش های تخصصی امکان پذیر است.

چه عواملی در کاهش تستوسترون نقش دارند؟

پژوهشگران معتقدند هیچ عامل واحدی مسئول این روند نیست و مجموعه ای از تغییرات سبک زندگی، شرایط محیطی و وضعیت سلامت عمومی در این کاهش نقش دارند.

یکی از مهم ترین عوامل، افزایش شیوع چاقی و دیابت در سراسر جهان است. چربی اضافی بدن می تواند بخشی از تستوسترون را به استروژن تبدیل کند و در نتیجه سطح این هورمون را کاهش دهد. همچنین مقاومت به انسولین، التهاب مزمن و کم تحرکی نیز بر عملکرد هورمونی بدن تاثیر منفی می گذارند.

با این حال، محققان تاکید می کنند که چاقی و دیابت به تنهایی نمی توانند کاهش بیش از ۵۰ درصدی تستوسترون طی چند دهه را توضیح دهند و عوامل دیگری نیز باید مورد توجه قرار گیرند.

نقش عوامل محیطی و سبک زندگی مدرن

یکی از فرضیه های مطرح شده در این پژوهش، تاثیر مواد شیمیایی مختل کننده غدد درون ریز است. این ترکیبات در برخی محصولات پلاستیکی، بسته بندی های غذایی، لوازم آرایشی، آفت کش ها و بعضی مواد صنعتی وجود دارند و ممکن است بر عملکرد طبیعی هورمون های بدن تاثیر بگذارند.

علاوه بر این، عواملی مانند تغییر الگوی خواب، استرس مزمن، کاهش فعالیت بدنی، تغذیه نامناسب، آلودگی محیط زیست و حتی تغییرات اقلیمی نیز از جمله مواردی هستند که پژوهشگران در حال بررسی تاثیر آنها بر سلامت هورمونی مردان هستند.

اگرچه هنوز رابطه مستقیم بسیاری از این عوامل با کاهش تستوسترون به طور قطعی اثبات نشده است، اما شواهد علمی نشان می دهد که سبک زندگی سالم می تواند نقش مهمی در حفظ تعادل هورمونی داشته باشد.

آیا مصرف مکمل تستوسترون راه حل مناسبی است؟

همزمان با افزایش نگرانی ها درباره کاهش تستوسترون، تبلیغات گسترده ای برای مکمل ها و آمپول های تستوسترون در فضای مجازی منتشر می شود. اما متخصصان غدد و اورولوژی نسبت به مصرف خودسرانه این محصولات هشدار می دهند.

مصرف تستوسترون بدون تجویز پزشک نه تنها مشکل اصلی را برطرف نمی کند، بلکه ممکن است تولید طبیعی این هورمون در بدن را کاهش دهد. همچنین استفاده بی رویه از تستوسترون می تواند تولید اسپرم را به شدت مختل کرده و حتی در برخی افراد باعث ناباروری موقت یا طولانی مدت شود.

به همین دلیل، درمان با تستوسترون تنها در افرادی توصیه می شود که کمبود این هورمون با آزمایش های معتبر تایید شده باشد و تحت نظر پزشک قرار داشته باشند.

چگونه می توان به حفظ سلامت هورمونی کمک کرد؟

اگرچه افزایش سن به طور طبیعی با کاهش تدریجی تستوسترون همراه است، اما رعایت سبک زندگی سالم می تواند به حفظ تعادل هورمونی کمک کند.

از مهم ترین توصیه های متخصصان می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• حفظ وزن در محدوده سالم
• انجام منظم ورزش های هوازی و تمرینات قدرتی
• خواب کافی و با کیفیت
• کاهش استرس های مزمن
• مصرف رژیم غذایی متعادل و سرشار از پروتئین، سبزیجات و چربی های سالم
• پرهیز از مصرف سیگار، الکل و مواد مخدر
• مراجعه به پزشک در صورت مشاهده علائم کمبود تستوسترون

جمع بندی

مطالعه جدید ارائه شده در انجمن تولید مثل و جنین شناسی اروپا نشان می دهد که سطح تستوسترون مردان طی پنج دهه گذشته روندی کاهشی داشته و این موضوع می تواند پیامدهای مهمی برای سلامت و باروری مردان داشته باشد. با این حال، نتایج این پژوهش هنوز به صورت رسمی در یک مجله علمی منتشر نشده و برای تایید نهایی به بررسی های بیشتری نیاز دارد.

آنچه تاکنون مشخص است، این است که عواملی مانند چاقی، دیابت، کم تحرکی، سبک زندگی ناسالم و احتمالا برخی عوامل محیطی در سلامت هورمونی مردان نقش دارند. در مقابل، مصرف خودسرانه مکمل های تستوسترون نه تنها راه حل مناسبی نیست، بلکه می تواند سلامت باروری را نیز به خطر بیندازد. بهترین راهکار، حفظ سبک زندگی سالم و مراجعه به پزشک در صورت وجود علائم یا نگرانی درباره کاهش تستوسترون است.