زمان عرضه واکسن آنفلوانزا ۱۴۰۵ مشخص شد؛ واکسن ها از مهر ماه وارد بازار می شوند

با نزدیک شدن به فصل پاییز و افزایش احتمال شیوع آنفلوانزا، موضوع زمان عرضه واکسن این بیماری به یکی از دغدغه های مهم مردم تبدیل شده است. امسال تامین واکسن آنفلوانزا با تاخیر همراه شده و در حالی که بسیاری از افراد برای دریافت واکسن منتظر عرضه آن در داروخانه ها هستند، سازمان غذا و دارو از آغاز عرضه عمومی واکسن از مهر ماه خبر داده است.

بر اساس اعلام رئیس سازمان غذا و دارو، بخشی از واکسن های مورد نیاز ابتدا برای گروه های پرخطر و شبکه بهداشت تامین خواهد شد و سپس واکسن برای عرضه عمومی وارد بازار می شود. با این حال، میزان نهایی واکسن قابل عرضه در داروخانه ها به مقدار واردات و توان تامین محموله های جدید بستگی دارد.

واکسن آنفلوانزا چه زمانی وارد بازار می شود؟

تامین واکسن آنفلوانزا در سال ۱۴۰۵ با تاخیر بیشتری نسبت به سال های گذشته انجام شده است. مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، اعلام کرده است که واکسن مورد نیاز معاونت های بهداشتی تا پایان شهریور ماه تامین می شود و عرضه واکسن برای بازار عمومی از مهر ماه آغاز خواهد شد.

این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می کند که واکسن آنفلوانزا برای ایجاد ایمنی مناسب، بهتر است پیش از افزایش فعالیت ویروس های آنفلوانزا تزریق شود. طبق توصیه های مراکز معتبر بهداشتی، برای بیشتر افراد، ماه های سپتامبر و اکتبر، یعنی تقریبا شهریور، مهر و بخشی از آبان، زمان مناسبی برای واکسیناسیون هستند.

به گفته رئیس سازمان غذا و دارو:

• واکسن گروه های پرخطر و افراد واجد شرایط در اختیار شبکه بهداشت قرار می گیرد.
• تامین این بخش قرار است تا پایان شهریور ماه انجام شود.
• واردات واکسن برای عرضه عمومی از مهر ماه آغاز خواهد شد.
• میزان واکسن موجود در بازار به مقدار محموله های قابل تامین بستگی دارد.

چرا عرضه واکسن آنفلوانزا امسال با تاخیر مواجه شد؟

تاخیر در دسترسی به واکسن فقط به وضعیت بازار داخلی مربوط نیست و عوامل مختلفی در زنجیره تامین این محصول نقش داشته اند. یکی از مهم ترین عوامل، تغییر ترکیب واکسن های آنفلوانزا برای فصل جدید و زمان مورد نیاز برای تولید واکسن مطابق با سویه های توصیه شده است.

واکسن آنفلوانزا هر سال بر اساس اطلاعات مربوط به ویروس های در حال گردش بازبینی می شود. سازمان جهانی بهداشت برای فصل 2026-2027 نیمکره شمالی نیز ترکیب جدیدی را برای واکسن های آنفلوانزا پیشنهاد کرده که شامل سه سویه اصلی ویروس است.

بر اساس توضیحات مطرح شده از سوی سازمان غذا و دارو، عوامل موثر در تاخیر امسال شامل موارد زیر است:

• تغییر ترکیب واکسن برای فصل جدید
• تاخیر تولید توسط برخی تولیدکنندگان خارجی
• افزایش هزینه تهیه واکسن
• مشکلات مربوط به انتقال ارز
• دشواری های حمل و نقل و انتقال دارو
• محدود شدن برخی مسیرهای تامین
• توقف تولید داخلی واکسن آنفلوانزا در سال جاری

در نتیجه، تامین واکسن امسال به زمان بیشتری نیاز پیدا کرده و عرضه آن به بازار عمومی به مهر ماه موکول شده است.

چرا واکسن آنفلوانزا از چهار ظرفیتی به سه ظرفیتی تغییر کرده است؟

یکی از نکات مهم درباره واکسن های امسال، تغییر تدریجی از واکسن چهار ظرفیتی به واکسن سه ظرفیتی است. این تغییر به معنای کاهش کیفیت واکسن نیست، بلکه به تغییر وضعیت یکی از گروه های ویروس آنفلوانزا مربوط می شود.

واکسن های چهار ظرفیتی در گذشته برای مقابله با دو سویه آنفلوانزا از نوع A و دو سویه از نوع B طراحی می شدند. اما ویروس B/Yamagata از ماه مارس ۲۰۲۰ در نمونه های طبیعی گردش ویروس آنفلوانزا شناسایی نشده است. به همین دلیل، سازمان جهانی بهداشت و نهادهای دارویی بین المللی حذف این سویه از ترکیب واکسن را توصیه کرده اند.

در واکسن های سه ظرفیتی جدید، سه گروه اصلی ویروس هدف قرار می گیرند:

• یک سویه از آنفلوانزای A نوع H1N1
• یک سویه از آنفلوانزای A نوع H3N2
• یک سویه از آنفلوانزای B از تبار Victoria

سازمان جهانی بهداشت برای فصل 2026-2027 ترکیب مشخصی از این سه گروه را برای واکسن های تولید شده با روش های مختلف توصیه کرده است.

واکسن آنفلوانزا برای چه افرادی اهمیت بیشتری دارد؟

واکسیناسیون سالانه آنفلوانزا برای بیشتر افراد بالای ۶ ماه که منع پزشکی برای دریافت واکسن ندارند توصیه می شود. با این حال، اهمیت واکسیناسیون برای گروه هایی که احتمال ابتلا به نوع شدید بیماری یا عوارض آن در آنها بیشتر است، بالاتر است.

افراد مسن، زنان باردار، کودکان، افراد مبتلا به بیماری های مزمن و برخی افراد دارای ضعف سیستم ایمنی، در صورت ابتلا به آنفلوانزا ممکن است بیشتر در معرض عوارض جدی قرار بگیرند. به همین دلیل، برنامه واکسیناسیون گروه های پرخطر معمولا از اولویت بیشتری برخوردار است.

گروه های پرخطر باید درباره نوع واکسن و زمان مناسب تزریق، به شرایط فردی و توصیه پزشک یا شبکه بهداشت توجه کنند.

آیا اگر واکسن در مهر ماه تزریق شود، دیر است؟

خیر. شروع واکسیناسیون در مهر ماه لزوما به معنی از دست رفتن فرصت مناسب نیست. توصیه های بین المللی نشان می دهند که برای بیشتر افراد، شهریور و مهر ماه زمان مناسبی برای دریافت واکسن هستند و در صورت ادامه گردش ویروس، واکسیناسیون می تواند پس از مهر ماه نیز انجام شود، به شرط آن که واکسن معتبر و تاریخ مصرف آن نگذشته باشد.

البته زمان دقیق واکسیناسیون برای همه افراد یکسان نیست. ایمنی ایجاد شده با واکسن با گذشت زمان کاهش پیدا می کند و به همین دلیل، تزریق خیلی زودهنگام، به ویژه برای برخی افراد مسن، ممکن است مزیت کمتری داشته باشد.

وضعیت عرضه واکسن در داروخانه ها چگونه خواهد بود؟

طبق اعلام سازمان غذا و دارو، واکسن آنفلوانزا در سال جاری در دو مسیر تامین خواهد شد. بخش نخست برای شبکه بهداشت و گروه های پرخطر در نظر گرفته شده و بخش دوم برای عرضه عمومی در بازار خواهد بود.

در سال های گذشته حدود سه میلیون دوز واکسن آنفلوانزا وارد کشور می شد، اما برای سال جاری سازمان غذا و دارو از تامین حدود یک میلیون دوز برای گروه های پرخطر خبر داده است. بنابراین هنوز نمی توان با قطعیت درباره میزان واکسن قابل عرضه در داروخانه ها اظهار نظر کرد.

در صورت تامین محموله های جدید و طی شدن مراحل کنترل و تایید، واکسن های وارداتی می توانند از مهر ماه وارد شبکه توزیع عمومی شوند.

توقف تولید داخلی چه تاثیری بر بازار واکسن دارد؟

تولید داخلی می تواند یکی از مسیرهای تامین واکسن در بازار باشد، اما طبق توضیحات سازمان غذا و دارو، تولید داخلی واکسن آنفلوانزا در سال جاری متوقف شده است. یکی از دلایل مطرح شده برای این تصمیم، باقی ماندن بخشی از تولید سال های گذشته و منقضی شدن تعدادی از دوزهای تولید شده به دلیل استقبال پایین عنوان شده است.

توقف این مسیر باعث شده تامین واکسن امسال بیشتر به واردات وابسته باشد. در همین راستا، گزینه هایی برای تامین واکسن از کشورهایی مانند چین، روسیه و برخی کشورهای اروپایی مطرح شده است. البته هر واکسن وارداتی پیش از عرضه باید مراحل قانونی و کنترل کیفیت مربوط به خود را طی کند.

کمبود واکسن آنفلوانزا در سال ۱۴۰۵ تا چه زمانی ادامه دارد؟

با توجه به اعلام رسمی سازمان غذا و دارو، انتظار می رود تامین واکسن برای گروه های پرخطر تا پایان شهریور ماه انجام شود و عرضه عمومی از مهر ماه آغاز شود. با این حال، میزان دسترسی مردم به واکسن در داروخانه ها به حجم واردات و سرعت ورود محموله های جدید بستگی دارد.

از طرف دیگر، تغییر ترکیب واکسن های فصل جدید نیز بخشی از فرآیند تامین امسال بوده است. سازمان جهانی بهداشت و نهادهای دارویی بین المللی به صورت دوره ای ترکیب واکسن را بر اساس وضعیت ویروس های در گردش تغییر می دهند تا واکسن با ویروس های شایع فصل جدید هماهنگ باشد.