آیا ترتیب تولد بر سلامت تاثیر دارد؟ نتایج مطالعه روی بیش از ۱۰ میلیون نفر

سال ها تصور می شد که ترتیب تولد تاثیر چندانی بر زندگی افراد ندارد و نقش آن بیشتر به باورهای عامیانه محدود می شود. حتی پژوهش های روان شناسی نشان داده بودند که جایگاه فرزند در خانواده تاثیر چشمگیری بر شخصیت یا ویژگی های رفتاری ندارد. اما اکنون یک مطالعه بزرگ، نگاه تازه ای به این موضوع ارائه کرده است.

نتایج پژوهشی که روی بیش از ۱۰ میلیون نفر انجام شده، نشان می دهد ترتیب تولد ممکن است با احتمال ابتلا به برخی بیماری ها در طول زندگی ارتباط داشته باشد. البته پژوهشگران تاکید می کنند که این ارتباط به معنای علت و معلول نیست و عوامل ژنتیکی، محیطی و سبک زندگی همچنان نقش اصلی را در سلامت افراد ایفا می کنند.

تحقیق جدید درباره تاثیر ترتیب تولد بر بیماری ها

پژوهش های بزرگ جمعیتی می توانند الگوهایی را آشکار کنند که در مطالعات کوچک قابل مشاهده نیستند. به همین دلیل، نتایج این بررسی توجه بسیاری از متخصصان پزشکی و اپیدمیولوژی را به خود جلب کرده است.

این مطالعه توسط پژوهشگران دانشگاه شیکاگو انجام شد و اطلاعات بیمه درمانی ۱۰.۳ میلیون نفر از ۵.۱ میلیون خانواده دارای دو فرزند مورد بررسی قرار گرفت. پژوهشگران برای کاهش تاثیر عوامل مداخله گر، متغیرهایی مانند جنسیت، سن والدین، فاصله سنی فرزندان و برخی ویژگی های جمعیتی را در تحلیل های آماری لحاظ کردند.

در مجموع، ۴۱۸ بیماری مختلف بررسی شد که از میان آن ها، ۱۵۰ بیماری ارتباط آماری معناداری با ترتیب تولد نشان دادند. حدود نیمی از این بیماری ها در فرزند اول و نیمی دیگر در فرزند دوم بیشتر مشاهده شدند. نتایج این مطالعه در مجله معتبر Nature Human Behaviour منتشر شده است.

فرزندان اول بیشتر در معرض چه بیماری هایی هستند؟

بررسی داده ها نشان می دهد که بعضی بیماری های مرتبط با رشد مغز، سیستم عصبی و سیستم ایمنی در فرزندان اول بیشتر از فرزندان دوم تشخیص داده شده اند. البته این تفاوت ها به معنای ابتلای قطعی فرزند اول نیست و تنها افزایش نسبی احتمال را نشان می دهد.

پژوهشگران معتقدند بخشی از این تفاوت ممکن است به عوامل زیستی دوران بارداری یا تفاوت در رشد سیستم ایمنی مربوط باشد، هرچند هنوز علت دقیق آن مشخص نیست.

بیماری ها و اختلالاتی که در این مطالعه در فرزندان اول شیوع بیشتری داشتند عبارتند از:

• اختلال طیف اوتیسم
• اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD)
• سندروم تورت
• برخی حملات روان پریشی دوران کودکی
• آسم
• آلرژی های تنفسی
• آلرژی های فصلی
• آکنه
• اضطراب

فرزندان دوم بیشتر با چه بیماری هایی روبرو می شوند؟

الگوی بیماری ها در فرزند دوم با فرزند اول تفاوت قابل توجهی داشت. بیشتر بیماری هایی که در این گروه شیوع بالاتری داشتند، در دوران نوجوانی یا بزرگسالی ظاهر می شوند.

پژوهشگران هنوز دلیل قطعی این تفاوت را نمی دانند، اما معتقدند ترکیبی از عوامل محیطی، تجربه های دوران کودکی و میزان تماس با عوامل عفونی ممکن است در ایجاد این اختلاف نقش داشته باشند.

بر اساس نتایج مطالعه، بیماری های زیر در فرزندان دوم بیشتر دیده شده است:

• اختلال سوء مصرف مواد
• سوء مصرف الکل
• زونا
• سنگ کیسه صفرا
• التهاب معده
• حملات میگرن

چرا ترتیب تولد می تواند بر سلامت تاثیر بگذارد؟

اگرچه این پژوهش ارتباط آماری میان ترتیب تولد و بعضی بیماری ها را نشان داده است، اما هنوز علت دقیق این ارتباط مشخص نیست. پژوهشگران چند فرضیه علمی را برای توضیح این یافته ها مطرح کرده اند که نیازمند بررسی های بیشتر هستند.

این فرضیه ها بر تفاوت شرایط دوران بارداری، رشد سیستم ایمنی و محیط زندگی کودکان تمرکز دارند و هنوز به عنوان علت قطعی پذیرفته نشده اند.

مهم ترین فرضیه های مطرح شده عبارتند از:

تفاوت در آموزش سیستم ایمنی

یکی از فرضیه ها به نظریه «بهداشت» مربوط می شود. بر اساس این نظریه، نوزادانی که از همان ماه های نخست زندگی بیشتر با میکروب های طبیعی محیط تماس دارند، سیستم ایمنی آن ها بهتر آموزش می بیند و احتمال واکنش های آلرژیک کاهش پیدا می کند.

فرزندان دوم از همان ابتدا با میکروب هایی که توسط خواهر یا برادر بزرگ تر منتقل می شوند، تماس بیشتری دارند. جالب اینکه پژوهشگران مشاهده کردند اگر فاصله سنی دو فرزند کمتر از چهار سال باشد، احتمال ابتلای فرزند اول به آسم و آلرژی نیز کاهش پیدا می کند.

تفاوت واکنش سیستم ایمنی مادر

فرضیه دوم به دوران بارداری مربوط می شود. در نخستین بارداری، بدن مادر برای اولین بار با برخی پروتئین های جنین روبرو می شود و ممکن است واکنش ایمنی متفاوتی ایجاد کند.

برخی مطالعات حیوانی نشان داده اند که فعال شدن شدید سیستم ایمنی مادر در دوران بارداری می تواند بر رشد مغز جنین تاثیر بگذارد. البته هنوز شواهد کافی برای اثبات همین سازوکار در انسان وجود ندارد و پژوهش های بیشتری در این زمینه لازم است.

جمع بندی

مطالعه گسترده دانشگاه شیکاگو که روی بیش از ۱۰ میلیون نفر انجام شده، نشان می دهد ترتیب تولد ممکن است با احتمال ابتلا به برخی بیماری ها ارتباط داشته باشد. بر اساس این پژوهش، فرزندان اول بیشتر در معرض اختلال هایی مانند اوتیسم، ADHD، آسم و آلرژی قرار دارند، در حالی که فرزندان دوم بیشتر با مشکلاتی مانند سوء مصرف مواد، زونا، میگرن و سنگ کیسه صفرا مواجه می شوند.

با این حال، پژوهشگران تاکید می کنند که این یافته ها تنها یک ارتباط آماری را نشان می دهند و به معنای علت قطعی بیماری ها نیستند. عوامل ژنتیکی، شرایط دوران بارداری، محیط زندگی، شیوه فرزندپروری و سبک زندگی همچنان نقش بسیار مهم تری در سلامت افراد دارند و برای درک دقیق علت این تفاوت ها، انجام مطالعات بیشتری ضروری است.