چای زرد چیست؟ خواص، فواید، عوارض و بهترین روش مصرف

اگر به دنبال یک نوشیدنی متفاوت و کمتر شناخته شده هستید، احتمالا نام چای زرد را کمتر از چای سبز یا چای سیاه شنیده اید. چای زرد یکی از انواع چای واقعی است که از برگ های گیاه Camellia sinensis تهیه می شود، اما به دلیل روش فرآوری متفاوت، رنگ، عطر و طعم خاصی پیدا می کند.

این چای بیشتر با تولید سنتی در چین شناخته می شود و معمولا تولید محدودتری نسبت به انواع رایج چای دارد. چای زرد حاوی ترکیبات گیاهی مانند پلی فنول ها، فلاونوئیدها و کافئین است و به همین دلیل، درباره اثرات احتمالی آن بر سلامت تحقیقات مختلفی انجام شده است. با این حال، نباید آن را یک نوشیدنی درمانی یا جایگزین دارو در نظر گرفت.

چای زرد چیست و چه تفاوتی با چای سبز دارد؟

چای زرد از همان گیاهی تهیه می شود که چای سبز، سفید، اولانگ و سیاه از آن به دست می آیند. تفاوت اصلی این چای ها در روش برداشت و فرآوری برگ هاست، نه در گونه گیاه.

در تولید چای زرد، برگ ها پس از فرآوری اولیه برای مدتی تحت مرحله ای به نام «زرد شدن» قرار می گیرند. این مرحله باعث تغییراتی در ترکیبات شیمیایی، رنگ، عطر و طعم برگ ها می شود. در نتیجه، چای زرد معمولا طعمی ملایم تر و عطری متفاوت از بسیاری از چای های سبز دارد.

از انواع شناخته شده چای زرد می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• جونشان یینژن
• منگ دینگ هوانگیا
• هواشان هوانگیا
• بیگانگ مائوجیان
• دا یه کینگ

ویژگی هر نوع چای به محل کشت، شرایط آب و هوایی، نوع برگ و روش فرآوری بستگی دارد.

چای زرد چه ترکیبات مفیدی دارد؟

بخش مهمی از جذابیت چای زرد به ترکیبات زیست فعال موجود در برگ های چای مربوط می شود. پلی فنول ها و فلاونوئیدها از مهم ترین ترکیبات این گیاه هستند و فرآوری می تواند مقدار و نوع این ترکیبات را تغییر دهد.

البته میزان ترکیبات فعال در چای زرد به نوع برگ، شرایط کشت، روش فرآوری، نگهداری و حتی روش دم کردن بستگی دارد.

برخی از ترکیبات مهم آن عبارتند از:

• پلی فنول ها و فلاونوئیدها
• کاتچین ها و سایر ترکیبات فنولی
• کافئین
• ال تیانین
• ترکیبات معطر گیاهی

مطالعات مروری درباره چای نشان می دهند که ترکیبات فنولی و کاتچین ها از مهم ترین ترکیبات زیست فعال موجود در انواع چای هستند.

خواص احتمالی چای زرد برای بدن

چای زرد به دلیل داشتن ترکیبات آنتی اکسیدانی مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. با این حال، باید بین «وجود یک ترکیب مفید در چای» و «اثبات اثر درمانی آن در انسان» تفاوت قائل شد.

بسیاری از مطالعاتی که درباره فواید ترکیبات چای انجام شده اند، مربوط به چای سبز یا چای سیاه هستند و نمی توان نتایج آنها را بدون بررسی به چای زرد تعمیم داد.

1. کمک به دریافت ترکیبات آنتی اکسیدانی

یکی از ویژگی های چای زرد وجود ترکیبات پلی فنولی است. این ترکیبات می توانند در بدن نقش آنتی اکسیدانی داشته باشند و در برابر فرایندهای مرتبط با استرس اکسیداتیو نقش ایفا کنند.

با این حال، اثر آنتی اکسیدانی چای به معنی آن نیست که نوشیدن آن می تواند بیماری خاصی را درمان یا از پیری جلوگیری کند. حتی میزان جذب و دسترسی زیستی پلی فنول های چای نیز به نوع ترکیب و شرایط بدن بستگی دارد.

2. ممکن است به سلامت قلب و عروق کمک کند

تحقیقات گسترده درباره چای و ترکیبات پلی فنولی آن، ارتباطاتی میان مصرف چای و برخی شاخص های سلامت قلب و عروق بررسی کرده اند. با این حال، شواهد اختصاصی درباره چای زرد هنوز محدودتر از چای سبز و سیاه است.

بنابراین بهتر است چای زرد را بخشی از یک الگوی غذایی سالم بدانیم، نه روشی برای درمان کلسترول بالا یا بیماری قلبی.

3. چای زرد و کنترل وزن

یکی از ادعاهای رایج درباره چای های حاوی کاتچین و کافئین، تاثیر آنها بر متابولیسم و مصرف انرژی است. برخی تحقیقات درباره چای سبز اثرات محدودی را در این زمینه بررسی کرده اند، اما نمی توان گفت نوشیدن چای زرد به تنهایی باعث کاهش وزن قابل توجه می شود.

اگر چای زرد بدون شکر مصرف شود، می تواند یک نوشیدنی کم کالری باشد و جایگزین مناسبی برای نوشیدنی های شیرین شود. همین موضوع می تواند در چارچوب یک رژیم غذایی متعادل به مدیریت کالری دریافتی کمک کند.

4. احتمال تاثیر بر قند خون و متابولیسم

ترکیبات پلی فنولی چای در مطالعات مختلف از نظر ارتباط با متابولیسم گلوکز و چربی مورد بررسی قرار گرفته اند. با این حال، شواهد کافی برای اینکه چای زرد را درمان یا پیشگیری قطعی از دیابت بدانیم وجود ندارد.

افراد مبتلا به دیابت نیز نباید دارو یا رژیم درمانی خود را با مصرف چای زرد جایگزین کنند.

5. ترکیبات چای و سلامت پوست

پلی فنول های موجود در چای به دلیل ویژگی های آنتی اکسیدانی مورد توجه تحقیقات پوستی قرار گرفته اند. با این حال، این موضوع با ادعای «از بین بردن لک و آکنه با نوشیدن چای زرد» تفاوت دارد.

برای درمان آکنه، لک یا سایر مشکلات پوستی، روش درمان باید بر اساس علت مشکل و نظر پزشک متخصص پوست انتخاب شود.

عوارض و مضرات چای زرد چیست؟

چای زرد به دلیل داشتن کافئین برای بیشتر افراد در مقدار معمول مشکلی ایجاد نمی کند، اما مصرف زیاد آن می تواند در افراد حساس باعث بی خوابی، بی قراری، اضطراب، سردرد یا تپش قلب شود.

از طرف دیگر، پلی فنول های چای می توانند جذب آهن غیرهِم را کاهش دهند. این موضوع به ویژه برای افرادی که کمبود آهن یا خطر کم خونی فقر آهن دارند اهمیت بیشتری دارد. یک مطالعه انسانی نشان داده است که مصرف چای همزمان با وعده غذایی می تواند جذب آهن غیرهِم را کاهش دهد و فاصله زمانی میان وعده غذایی و چای این اثر را کمتر می کند.

بنابراین اگر کمبود آهن دارید، بهتر است چای را دقیقا همراه وعده های اصلی مصرف نکنید و درباره زمان مناسب مصرف آن با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید.

چای زرد را چگونه مصرف کنیم؟

روش مصرف چای زرد تا حد زیادی به نوع و کیفیت آن بستگی دارد، اما بهتر است برای حفظ طعم ظریف آن از آب بیش از حد داغ استفاده نشود و برگ ها بیش از اندازه در آب باقی نمانند.

برای مصرف روزمره، بهتر است چای زرد را بدون شکر یا با مقدار بسیار کمی شیرین کننده مصرف کنید. اضافه کردن مقدار زیادی شکر می تواند کالری نوشیدنی را افزایش دهد و مزیت انتخاب یک نوشیدنی کم کالری را کاهش دهد.

همچنین اگر به کافئین حساس هستید، بهتر است چای زرد را در ساعات پایانی شب مصرف نکنید.

جمع بندی

چای زرد یکی از انواع کمتر شناخته شده چای است که از گیاه Camellia sinensis تهیه می شود و به دلیل فرآوری متفاوت، طعم، عطر و ترکیبات خاص خود را دارد. وجود پلی فنول ها، فلاونوئیدها و سایر ترکیبات زیست فعال باعث شده است که این نوشیدنی در مطالعات علمی مورد توجه قرار بگیرد.

با این حال، درباره خواص چای زرد نباید اغراق کرد. شواهد موجود هنوز برای نسبت دادن اثرات درمانی قطعی مانند کاهش وزن، درمان بیماری های کبدی، کنترل دیابت یا کاهش کلسترول کافی نیست.