بعد از سرماخوردگی سیگار نکشید؛ چرا سرفه در افراد سیگاری طولانی تر می شود؟

سرماخوردگی تمام شده، تب و بدن درد از بین رفته و گلو هم دیگر درد نمی کند، اما سرفه هنوز ادامه دارد. این وضعیت بعد از عفونت های تنفسی چندان غیر معمول نیست و همیشه به معنی باقی ماندن عفونت نیست. با این حال، اگر فرد سیگاری باشد، دود سیگار می تواند راه های هوایی را بیشتر تحریک کند و روند پاکسازی مخاط و بهبود علائم تنفسی را مختل کند.

به همین دلیل، یکی از مهم ترین توصیه ها برای فردی که درگیر سرماخوردگی، آنفلوآنزا یا سایر عفونت های تنفسی شده، این است که در دوره بیماری و دوران بهبودی از سیگار کشیدن خودداری کند. شواهد علمی نشان می دهند ترک سیگار خطر عفونت های تنفسی و علائمی مانند سرفه، خلط و خس خس سینه را کاهش می دهد.

آیا سیگار می تواند سرفه بعد از سرماخوردگی را طولانی تر کند؟

سیگار فقط در طولانی مدت به ریه آسیب نمی زند. دود تنباکو از همان زمانی که وارد دستگاه تنفسی می شود، روی سلول های پوشاننده راه های هوایی، تولید مخاط و سیستم پاکسازی طبیعی ریه اثر می گذارد. بنابراین، وقتی فرد هم زمان با یک عفونت تنفسی به مصرف سیگار ادامه می دهد، راه های هوایی در شرایطی قرار می گیرند که می تواند تحریک و التهاب موجود را تشدید کند.

یکی از مهم ترین مکانیسم ها، آسیب به مژک های تنفسی است. مژک ها ساختارهای بسیار ریزی هستند که روی سلول های مجاری تنفسی قرار دارند و با حرکت هماهنگ خود به انتقال مخاط و ذرات به سمت خارج از ریه کمک می کنند. دود سیگار عملکرد این سیستم پاکسازی را مختل می کند و در نتیجه دفع مخاط و مواد تحریک کننده دشوارتر می شود.

این اتفاق می تواند باعث شود:

• مخاط در مجاری تنفسی بیشتر باقی بماند.
• راه های هوایی بیشتر تحریک شوند.
• سرفه و تولید خلط افزایش پیدا کند.
• پاکسازی ترشحات تنفسی با اختلال مواجه شود.
• علائم تنفسی در فرد سیگاری بیشتر یا طولانی تر احساس شوند.

بنابراین، نمی توان گفت هر فرد سیگاری حتما بعد از هر سرماخوردگی مدت بیشتری بیمار خواهد بود، اما سیگار به شکل شناخته شده ای با آسیب به عملکرد دستگاه تنفسی و افزایش خطر عفونت های تنفسی ارتباط دارد.

چرا بعد از خوب شدن سرماخوردگی هنوز سرفه می کنیم؟

برطرف شدن تب، بدن درد و گلودرد لزوما به این معنی نیست که راه های هوایی بلافاصله به وضعیت طبیعی خود برگشته اند. بعد از یک عفونت ویروسی، ممکن است التهاب راه های هوایی برای مدتی باقی بماند و حساسیت مجاری تنفسی افزایش پیدا کند. افزایش تولید مخاط و کاهش موقت پاکسازی مخاط نیز می تواند در ادامه دار شدن سرفه نقش داشته باشد.

سرفه در بزرگسالان معمولا بر اساس مدت زمان به سه گروه تقسیم می شود:

• سرفه حاد: کمتر از 3 هفته
• سرفه تحت حاد: بین 3 تا 8 هفته
• سرفه مزمن: بیشتر از 8 هفته

سرفه ای که پس از یک عفونت تنفسی و در محدوده 3 تا 8 هفته باقی می ماند، می تواند سرفه پس از عفونت باشد. منابع پزشکی همچنین تاکید می کنند که سرفه ناشی از عفونت های تنفسی در بسیاری از افراد می تواند تا چند هفته ادامه داشته باشد.

اگر سیگار می کشید، هنگام بیماری چه کار کنید؟

وقتی راه های هوایی به دلیل عفونت دچار التهاب و تحریک شده اند، وارد کردن دوباره دود و مواد شیمیایی حاصل از سوختن تنباکو می تواند شرایط را برای دستگاه تنفسی سخت تر کند. بنابراین، حتی اگر ترک دائمی سیگار در حال حاضر برای فرد دشوار باشد، کنار گذاشتن سیگار در دوره بیماری و بهبودی تصمیم منطقی و مفیدی برای کاهش تحریک تنفسی است.

ترک سیگار فقط یک توصیه عمومی برای آینده نیست. شواهد نشان می دهند با ادامه ندادن مصرف دخانیات، علائمی مانند سرفه و تولید خلط کاهش پیدا می کنند و خطر عفونت های تنفسی مانند برونشیت و پنومونی نیز کمتر می شود.

در دوران بیماری بهتر است:

• سیگار را کاملا کنار بگذارید.
• از قرار گرفتن در معرض دود سیگار دیگران نیز تا حد امکان دوری کنید.
• مایعات کافی مصرف کنید و استراحت داشته باشید.
• اگر دارویی برای بیماری زمینه ای خود مصرف می کنید، آن را طبق دستور پزشک ادامه دهید.
• برای درمان سرفه طولانی، خودسرانه آنتی بیوتیک مصرف نکنید؛ بسیاری از سرفه های پس از عفونت علت باکتریایی ندارند.

چه زمانی سرفه بعد از سرماخوردگی نیاز به بررسی پزشکی دارد؟

ماندگاری سرفه همیشه نگران کننده نیست، اما نباید تمام سرفه های طولانی را به حساب سرماخوردگی گذاشت. اهمیت موضوع زمانی بیشتر می شود که سرفه به جای بهتر شدن، شدیدتر شود یا همراه با علائم غیر معمول باشد. در افراد سیگاری نیز بررسی دقیق تر اهمیت بیشتری دارد، زیرا مصرف طولانی مدت سیگار خطر بیماری هایی مانند بیماری انسدادی مزمن ریه یا COPD را افزایش می دهد.

به ویژه در صورت وجود موارد زیر بهتر است ارزیابی پزشکی انجام شود:

• سرفه بیشتر از 8 هفته ادامه پیدا کند.
• سرفه به جای کاهش، به مرور شدیدتر شود.
• تنگی نفس یا خس خس سینه ایجاد شود.
• درد قفسه سینه وجود داشته باشد.
• خون در خلط دیده شود.
• تب بعد از یک دوره بهبودی دوباره برگردد.
• کاهش وزن بدون دلیل یا ضعف قابل توجه ایجاد شود.
• فرد سابقه بیماری های ریوی مانند آسم یا COPD داشته باشد.

سرفه طولانی می تواند دلایل مختلفی داشته باشد، از جمله آسم، ترشحات پشت حلق، رفلاکس معده، تحریک مداوم راه های هوایی، بیماری های مزمن ریوی و بعضی عفونت ها. به همین دلیل، اگر سرفه طولانی شود، تشخیص علت آن مهم تر از صرفا سرکوب کردن علامت است.

جمع بندی

ادامه سرفه بعد از سرماخوردگی همیشه به معنی ادامه عفونت نیست و ممکن است به دلیل التهاب و حساس شدن موقت راه های هوایی، افزایش مخاط یا اختلال موقت در پاکسازی مجاری تنفسی ایجاد شود. با این حال، سیگار می تواند با آسیب به مژک های تنفسی، افزایش تحریک راه های هوایی و افزایش خطر عفونت های تنفسی، شرایط دستگاه تنفسی را نامساعدتر کند.

به همین دلیل اگر سیگار می کشید و به تازگی از یک بیماری تنفسی عبور کرده اید، ادامه ندادن مصرف سیگار در دوران بیماری و بهبودی یکی از مهم ترین کارهایی است که می توانید برای کمک به سلامت ریه خود انجام دهید.