تب و تشنج در کودکان + روش‌ های ایمن کاهش تب و اقدام فوری والدین

تب در کودکان یکی از علائم شایع بیماری‌های دوران کودکی است که می‌تواند والدین را نگران کند. بسیاری از خانواده‌ها در مواجهه با تب بالا، روش‌های نادرستی را برای کاهش آن امتحان می‌کنند که می‌تواند به عوارض جدی مانند تشنج منجر شود. آگاهی والدین درباره روش‌های صحیح کاهش تب و تشخیص علائم خطر، نقش حیاتی در حفظ سلامت کودک دارد. در این مقاله، انواع تشنج‌های کودکان، علل بروز و اقدامات ایمن والدین برای کنترل تب و پیشگیری از تشنج به‌طور کامل توضیح داده شده است.

تب و خطر تشنج در کودکان

تب بالا یکی از شایع‌ترین محرک‌های تشنج در کودکان است. بسیاری از والدین تصور می‌کنند کاهش سریع تب با آب سرد یا دوش گرفتن مفید است، اما این کار می‌تواند موجب شوک، لرزش شدید و حتی تشدید تشنج شود. فوق‌تخصص بیماری‌های مغز و اعصاب کودکان توصیه می‌کند برای کاهش تب از روش‌های ایمن استفاده شود، مانند داروهای تب‌بر استاندارد همچون استامینوفن و ایبوپروفن و همچنین پاشویه با آب ولرم.

حدود ۱۰ درصد کودکان در طول زندگی خود حداقل یک بار تشنج را تجربه می‌کنند. این وضعیت به علت اختلال موقتی در عملکرد سلول‌های عصبی مغز اتفاق می‌افتد و بسته به شدت و محل درگیری، علائم متفاوتی ایجاد می‌کند.

عملکرد مغز و انواع تشنج‌ ها

مغز انسان از میلیون‌ها سلول عصبی یا نورون تشکیل شده که پیام‌های عصبی را به سراسر بدن ارسال می‌کنند. هر گونه اختلال در این پیام‌رسانی می‌تواند موجب تشنج شود. تشنج‌ها به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

• تشنج فوکال (موضعی): تنها بخشی از بدن مانند دست، پا یا صورت تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
• تشنج عمومی: تمام بدن از سر تا پا درگیر می‌شود و کنترل حرکت و هوشیاری کودک به طور کامل مختل می‌شود.

علاوه بر این، تشنج‌ها می‌توانند حرکتی یا غیرحرکتی باشند. در نوع حرکتی، لرزش دست‌ها، سفت شدن یا شل شدن عضلات، قفل شدن دندان‌ها یا کف کردن دهان مشاهده می‌شود. در نوع غیرحرکتی، کودک برای لحظاتی از محیط جدا شده و رفتارهای غیرعادی مانند خیره شدن به نقطه‌ای، خنده بی‌دلیل یا دستکاری لباس از خود نشان می‌دهد. والدین باید به هر گونه تغییر رفتار کودک حساس باشند.

علل تشنج در کودکان

تشنج در کودکان می‌تواند ناشی از عوامل متعددی باشد:

• عفونت‌های مغزی: مانند مننژیت و انسفالیت
• ضربه‌های مغزی: ناشی از سقوط یا تصادف
• مصرف مواد سمی یا داروهای خطرناک
• مشکلات قلبی که جریان خون مغز را تحت تأثیر قرار می‌دهد
• زمینه‌های ژنتیکی: مانند بیماری صرع

در بسیاری از موارد، تب بالا به تنهایی می‌تواند موجب بروز تشنج شود، مخصوصاً در کودکان کمتر از پنج سال.

اقدامات فوری والدین هنگام تشنج کودک

اولین و مهم‌ترین اقدام والدین حفظ خونسردی است. کودک باید در حالت درازکش قرار گیرد، لباس‌های تنگ باز شده و راه تنفس او آزاد شود. هرگونه جسم خطرناک اطراف کودک باید دور شود و در صورت استفراغ، دهان و بینی کودک تمیز نگه داشته شود.

اگر تشنج بیش از چند دقیقه طول کشید، باید فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس گرفت و در صورت نیاز اقدامات اولیه مانند تنفس دهان به دهان انجام شود. اکیداً توصیه می‌شود والدین از اعمال روش‌های سنتی خطرناک مانند دوش آب سرد یا تکان دادن کودک پرهیز کنند، زیرا این اقدامات می‌تواند وضعیت کودک را بدتر کند.

پیشگیری و مراقبت بلند مدت

پیشگیری از تشنج بهتر از درمان آن است. والدین باید محیط خانه را ایمن کنند، مواد شوینده، داروها و اجسام تیز یا خطرناک را دور از دسترس کودکان قرار دهند. همچنین رفتارهای پرخطر مانند انداختن کودک به هوا یا اجازه دادن به کودکان برای استفاده از وسایل موتوری را محدود کنند.

در صورت وقوع هر گونه تشنج، پیگیری درمان توسط پزشک متخصص ضروری است. پزشک ممکن است بسته به شدت و تعداد حملات، داروهای پیشگیرانه تجویز کند و والدین را در روش‌های کنترل تب و پیشگیری از تشنج‌های بعدی راهنمایی نماید.

نتیجه‌ گیری

تشنج در کودکان، به ویژه ناشی از تب بالا، یک وضعیت اورژانسی است که نیاز به توجه فوری و اقدامات صحیح والدین دارد. والدین باید از روش‌های ایمن کاهش تب استفاده کنند، محیط کودک را ایمن نگه دارند و در صورت طولانی شدن یا تکرار تشنج، فوراً با اورژانس و پزشک تماس بگیرند. آموزش والدین و آگاهی عمومی درباره این موضوع می‌تواند از عوارض جدی جلوگیری کرده و سلامت کودک را تضمین کند.