دلایل حساس شدن دندان‌ ها و روش‌ های پیشگیری و درمان آن

حساسیت دندان یکی از مشکلات شایع در میان بزرگسالان است که می‌تواند کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهد. تجربه درد ناگهانی و تیرکشنده هنگام نوشیدن نوشیدنی‌های سرد یا داغ، خوردن بستنی یا حتی مسواک زدن، نشانه‌ای از این عارضه است که نباید نادیده گرفته شود. این حالت معمولاً هشداری است از سوی دندان که نشان می‌دهد بافت‌های محافظ آن دچار آسیب یا فرسودگی شده‌اند و نیازمند مراقبت ویژه هستند.

چرا دندان‌ ها حساس می‌ شوند؟

حساسیت دندانی زمانی رخ می‌دهد که لایه محافظ بیرونی دندان، موسوم به مینا، آسیب دیده باشد یا در اثر تحلیل لثه، بخش داخلی دندان که عاج نام دارد، در معرض محرک‌ها قرار گیرد. عاج دندان پر از کانال‌های ریز عصبی است و تماس مستقیم با سرما، گرما، مواد شیرین یا اسیدی باعث تحریک فوری عصب و ایجاد درد می‌شود.

دکتر سولماز محمدی، متخصص دندانپزشکی ترمیمی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی کاشان، توضیح می‌دهد: «بسیاری از افراد حساسیت دندانی را یک اتفاق طبیعی تلقی می‌کنند، در حالی که این مسئله می‌تواند نشانه‌ای از وجود آسیب‌های زمینه‌ای مانند ترک‌های ریز، پوسیدگی‌های کوچک یا تحلیل لثه باشد. در صورت عدم درمان، این مشکل ممکن است به التهاب عصب یا حتی از دست رفتن دندان منجر شود.»

عوامل شایع ایجاد حساسیت دندان

عوامل متعددی می‌توانند حساسیت دندانی را تشدید کنند که برخی از آن‌ها عبارتند از:

• مسواک زدن نامناسب: استفاده از مسواک زبر یا فشار بیش از حد هنگام مسواک زدن می‌تواند مینای دندان را تحلیل برده و لثه‌ها را آسیب‌پذیر کند.
• تحلیل رفتن لثه: کاهش حجم لثه‌ها باعث می‌شود بخش حساس دندان در معرض محیط دهان قرار گیرد.
• پوسیدگی و ترک‌های ریز: پوسیدگی‌های کوچک درمان‌نشده یا ترک‌های سطحی روی دندان باعث می‌شوند عصب راحت‌تر تحریک شود.
• پرکردگی‌های قدیمی و غیر استاندارد: مواد پرکردگی فرسوده یا نامناسب می‌توانند موجب نشت باکتری‌ها و حساسیت دندان شوند.
• سفید کردن غیر اصولی دندان‌ها: استفاده مکرر یا نادرست از مواد سفیدکننده باعث آسیب به مینا و افزایش حساسیت می‌شود.
• مصرف بیش از حد مواد اسیدی: نوشابه، آبلیمو و سایر خوراکی‌های اسیدی می‌توانند مینا را تحلیل برده و حساسیت دندان را تشدید کنند.

عوارض ناشی از بی‌ توجهی به حساسیت دندانی

حساسیت دندان اگر درمان نشود، می‌تواند به مشکلات جدی‌تر منجر شود. دندان ممکن است به مرور دچار پوسیدگی شدید، التهاب پالپ (عصب) و حتی از دست رفتن کامل شود. همچنین، درد مزمن می‌تواند کیفیت زندگی را کاهش داده و باعث اضطراب هنگام خوردن یا نوشیدن شود. در بسیاری از موارد، درمان زودهنگام می‌تواند از بروز این عوارض جلوگیری کند و دردهای آزاردهنده را کاهش دهد.

روش‌ های درمان حساسیت دندان

درمان حساسیت دندانی بسته به علت ایجاد آن متفاوت است و ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• ترمیم پوسیدگی‌های کوچک و ترک‌ها: برای جلوگیری از نفوذ محرک‌ها به عاج دندان.
• تعویض پرکردگی‌های آسیب‌دیده یا فرسوده: برای جلوگیری از ورود باکتری‌ها و افزایش مقاومت دندان.
• استفاده از مواد محافظ: ژل‌ها یا پوشش‌های محافظتی که عاج دندان را می‌پوشانند و تحریک عصبی را کاهش می‌دهند.
• درمان مشکلات لثه: کاهش تحلیل لثه و پوشش بخش‌های حساس دندان.
• خمیردندان‌های مخصوص دندان‌های حساس: این خمیردندان‌ها حاوی ترکیباتی هستند که کانال‌های عصبی را مسدود کرده و درد را کاهش می‌دهند.

نکات پیشگیری از حساسیت دندانی

دکتر محمدی توصیه می‌کند برای پیشگیری از حساسیت دندانی باید به موارد زیر توجه کرد:

• استفاده از مسواک نرم و رعایت روش صحیح مسواک زدن برای جلوگیری از آسیب به مینای دندان و لثه‌ها.
• کاهش مصرف مواد غذایی و نوشیدنی‌های اسیدی مانند نوشابه، مرکبات و آبلیمو.
• خودداری از سفید کردن دندان‌ها بدون نظر دندانپزشک و رعایت فاصله مناسب بین جلسات سفیدکننده.
• معاینه‌های دوره‌ای دندانپزشکی برای شناسایی زودهنگام پوسیدگی‌ها و آسیب‌های سطحی.
• رژیم غذایی متعادل و رعایت بهداشت دهان و دندان که نقش مهمی در سلامت عمومی دندان‌ها دارد.

نتیجه‌ گیری

حساسیت دندانی یک هشدار طبیعی از سوی دندان‌ها است که نباید نادیده گرفته شود. با شناسایی عوامل زمینه‌ای، مراقبت صحیح از دندان و لثه، استفاده از خمیردندان‌های مخصوص و رعایت توصیه‌های دندانپزشکی می‌توان از پیشرفت مشکل جلوگیری کرد و سلامت دهان و دندان را حفظ نمود. توجه به این نکات علاوه بر کاهش درد، کیفیت زندگی و تجربه مثبت غذایی را نیز بهبود می‌بخشد.