ابتلای زودتر مردان به بیماری های قلبی عروقی با فاصله هفت ساله با زنان

بیماری های قلبی عروقی همچنان در صدر علل مرگ و ناتوانی در بسیاری از کشورهای جهان قرار دارند. با وجود پیشرفت های قابل توجه در تشخیص و درمان، این گروه از بیماری ها بار سنگینی بر نظام های سلامت تحمیل می کنند. پژوهش تازه ای نشان می دهد زمان بروز این بیماری ها در مردان و زنان یکسان نیست و مردان به طور میانگین چند سال زودتر درگیر می شوند. درک این تفاوت می تواند به طراحی راهبردهای پیشگیری دقیق تر کمک کند.

بیماری های قلبی عروقی شامل چه مواردی می شوند؟

اصطلاح بیماری های قلبی عروقی به مجموعه ای از اختلالات مرتبط با قلب و عروق خونی اشاره دارد. این بیماری ها ممکن است به صورت تدریجی و خاموش پیشرفت کنند و در نهایت با پیامدهای جدی مانند حمله قلبی یا سکته مغزی بروز یابند. شناخت اجزای این گروه بیماری برای تحلیل نتایج پژوهش اهمیت دارد.

مهم ترین زیرگروه های بیماری های قلبی عروقی عبارت اند از:

بیماری عروق کرونر قلب ناشی از تجمع پلاک در رگ های تغذیه کننده قلب
نارسایی قلبی که در آن توان پمپاژ قلب کاهش می یابد
سکته مغزی ناشی از اختلال جریان خون در مغز
بیماری های عروق محیطی

در ایالات متحده و بسیاری از کشورهای صنعتی، این بیماری ها همچنان عامل اصلی مرگ در هر دو جنس محسوب می شوند، اما زمان شروع و الگوی پیشرفت آن ها در مردان و زنان متفاوت است.

طراحی مطالعه CARDIA و پیگیری 30 ساله شرکت کنندگان

برای بررسی دقیق تفاوت های جنسیتی، پژوهشگران از داده های مطالعه طولی CARDIA استفاده کردند. این مطالعه یکی از پروژه های بزرگ اپیدمیولوژیک در ایالات متحده است که سلامت قلب و عروق را از اوایل بزرگسالی تا میانسالی دنبال کرده است.

ویژگی های اصلی این تحقیق شامل موارد زیر بود:

مشارکت بیش از 5000 بزرگسال آمریکایی
آغاز مطالعه در سال های 1985 و 1986
سن شرکت کنندگان بین 18 تا 30 سال در شروع پژوهش
پیگیری سلامت تا سال 2020
انجام معاینات پزشکی و تکمیل پرسشنامه در فواصل منظم تا 30 سال

این داده ها امکان بررسی روند تدریجی تغییرات فشار خون، چربی خون، شاخص توده بدنی و سایر عوامل خطر را در طول چند دهه فراهم کرده است. نتایج این تحلیل در نشریه علمی Journal of the American Heart Association منتشر شده است.

آغاز اختلاف خطر از حدود 35 سالگی

تحلیل داده ها نشان داد که تفاوت خطر میان مردان و زنان از حدود 35 سالگی آشکار می شود. از این سن به بعد، مردان به طور مداوم در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به بیماری های قلبی عروقی قرار دارند.

نکات کلیدی در این زمینه عبارت اند از:

افزایش خطر در مردان از میانه دهه سوم زندگی
تداوم این فاصله تا میانسالی
باقی ماندن اختلاف حتی پس از کنترل عوامل خطر شناخته شده
نقش پررنگ بیماری عروق کرونر در ایجاد این شکاف

پژوهشگران عواملی مانند شاخص توده بدنی، فشار خون، قند خون، سطح کلسترول LDL، مصرف سیگار، فعالیت بدنی و کیفیت رژیم غذایی را در تحلیل آماری لحاظ کردند. با وجود این کنترل ها، اختلاف جنسیتی همچنان پابرجا بود که نشان می دهد عوامل زیستی یا رفتاری دیگری نیز ممکن است دخیل باشند.

تفاوت چشمگیر در بیماری عروق کرونر

بیشترین فاصله زمانی میان دو جنس در بروز بیماری عروق کرونر مشاهده شد. این بیماری زمانی رخ می دهد که پلاک های چربی در دیواره سرخرگ های قلب تجمع پیدا می کنند و جریان خون کاهش می یابد.

یافته های مهم شامل موارد زیر است:

مردان حدود 10 سال زودتر از زنان به آستانه دو درصد خطر ابتلا به بیماری عروق کرونر رسیدند.
تا 50 سالگی حدود 5 درصد مردان به نوعی از بیماری قلبی مبتلا شده بودند.
همین سطح خطر در زنان به طور متوسط تا حدود 57 سالگی مشاهده نشد.
در بروز سکته مغزی و نارسایی قلبی تفاوت زمانی چشمگیری دیده نشد.

این نتایج نشان می دهد که شکاف جنسیتی بیشتر به عروق کرونر مربوط است تا سایر اشکال بیماری قلبی.

نقش عوامل زیستی و هورمونی

یکی از توضیح های احتمالی برای تأخیر بروز بیماری در زنان، نقش هورمون استروژن در سال های پیش از یائسگی است. استروژن می تواند اثرات محافظتی بر دیواره عروق و متابولیسم چربی داشته باشد.

عوامل احتمالی مؤثر در تفاوت جنسیتی عبارت اند از:

تأثیر محافظتی استروژن پیش از یائسگی
تفاوت در توزیع چربی بدن میان مردان و زنان
تفاوت در پاسخ التهابی و عملکرد اندوتلیال عروق
عوامل رفتاری و اجتماعی مانند الگوی مراجعه به پزشک

پس از یائسگی و کاهش سطح استروژن، خطر بیماری قلبی در زنان افزایش می یابد و فاصله میان دو جنس کمتر می شود. بنابراین نمی توان گفت یک جنس به طور مطلق در معرض خطر بیشتری است، بلکه زمان اوج ریسک در طول عمر متفاوت است.

تأثیر مراقبت های پیشگیرانه

پژوهشگران اشاره کرده اند که استفاده متفاوت از خدمات پیشگیرانه ممکن است در این اختلاف نقش داشته باشد. داده ها نشان می دهد زنان جوان بیشتر از مردان هم سن خود از خدمات سلامت پیشگیرانه استفاده می کنند.

نکات مهم در این زمینه شامل موارد زیر است:

زنان 18 تا 44 سال چند برابر مردان از مراقبت های پیشگیرانه بهره می برند.
مراجعات منظم مرتبط با سلامت باروری فرصت غربالگری فشار خون و چربی خون را فراهم می کند.
مردان جوان کمتر برای معاینات دوره ای مراجعه می کنند.
افزایش آگاهی و غربالگری زودهنگام می تواند شکاف خطر را کاهش دهد.

تشویق مردان به انجام چکاپ های منظم از اوایل بزرگسالی می تواند به شناسایی زودهنگام عوامل خطر و پیشگیری از پیشرفت بیماری کمک کند.

محدودیت های پژوهش

با وجود پیگیری طولانی مدت و نمونه بزرگ، این مطالعه نیز محدودیت هایی دارد. برخی عوامل خاص مانند تأثیر بارداری، عوارض مرتبط با یائسگی یا بیماری هایی که بیشتر در زنان دیده می شوند، در تحلیل نهایی لحاظ نشده اند. همچنین تغییرات در روش های تشخیص و درمان طی سه دهه گذشته می تواند بر زمان شناسایی بیماری اثر گذاشته باشد.

در نتیجه، این پژوهش ارتباط میان جنس و زمان بروز بیماری قلبی را نشان می دهد، اما علت قطعی تفاوت را مشخص نمی کند.

نتیجه گیری

یافته های مطالعه CARDIA نشان می دهد مردان به طور متوسط حدود هفت سال زودتر از زنان به بیماری های قلبی عروقی مبتلا می شوند و این تفاوت عمدتا به بیماری عروق کرونر مربوط است. با این حال، خطر بیماری قلبی در طول عمر برای هر دو جنس جدی است و پس از یائسگی در زنان افزایش می یابد.

انجام معاینات منظم، کنترل فشار خون و چربی خون، فعالیت بدنی منظم، رژیم غذایی سالم و پرهیز از مصرف سیگار همچنان ارکان اصلی پیشگیری هستند. تمرکز بر غربالگری زودهنگام در مردان جوان می تواند گام مهمی در کاهش بار این بیماری ها در دهه های آینده باشد.

چه امتیازی به این پست میدهید ؟