گزارش جهانی سرطان: بیش از یک‌ سوم موارد ابتلا قابل پیشگیری است

سازمان جهانی بهداشت و آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان (IARC) با انتشار جدیدترین تحلیل‌های خود اعلام کرده‌اند که بخش قابل‌توجهی از موارد ابتلا به سرطان در سراسر جهان قابل پیشگیری است. بر اساس این تحلیل، تا ۴۰ درصد از موارد جدید سرطان می‌تواند با اقداماتی پیشگیرانه کاهش یابد. مطالعه انجام‌شده بیش از ۳۰ عامل شناخته‌شده مسبب سرطان را بررسی کرده و نشان می‌دهد که تغییرات رفتاری و محیطی، همراه با پیشگیری از برخی عفونت‌ها، می‌توانند تأثیر بسزایی در کاهش بار بیماری‌ها داشته باشند.

این گزارش به مناسبت ۴ فوریه، روز جهانی سرطان، منتشر شده و برآورد می‌کند که در سال ۲۰۲۲ حدود ۳۷ درصد از کل موارد جدید سرطان، معادل تقریبی ۷.۱ میلیون نفر، با عوامل قابل پیشگیری مرتبط بوده‌اند. تحلیل جامع انجام‌شده برای نخستین بار در جهان، علاوه بر عوامل رفتاری و محیطی، ۹ نوع عفونت سرطان‌زا را نیز در محاسبات خود لحاظ کرده است و نشان می‌دهد که پیشگیری از این عوامل می‌تواند تأثیر مستقیمی بر کاهش میزان ابتلا به سرطان داشته باشد.

عوامل اصلی و انواع سرطان‌ های شایع

سرطان‌ها به دلایل متنوعی ایجاد می‌شوند، اما برخی عوامل نقش برجسته‌ای در ابتلا دارند. این عوامل می‌توانند رفتاری، محیطی یا عفونی باشند و شناخت دقیق آن‌ها به سیاست‌گذاران و افراد کمک می‌کند تا برنامه‌های پیشگیرانه مؤثرتری طراحی کنند.

داده‌های جمع‌آوری‌شده از ۱۸۵ کشور و بررسی ۳۶ نوع سرطان نشان می‌دهد که دخانیات همچنان اصلی‌ترین عامل خطر است و مسئول ۱۵ درصد از کل موارد جدید سرطان در جهان است. پس از آن، عفونت‌ها با سهم ۱۰ درصد و مصرف الکل با سهم ۳ درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

سه نوع سرطان ریه، معده و دهانه رحم به‌تنهایی نیمی از کل موارد سرطان‌های قابل پیشگیری را در مردان و زنان تشکیل می‌دهند. سرطان ریه عمدتاً با استعمال دخانیات و آلودگی هوا مرتبط است. سرطان معده بیشترین ارتباط را با عفونت «هلیکوباکتر پیلوری» دارد و سرطان دهانه رحم عمدتاً ناشی از ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است.

تفاوت‌های جنسیتی نیز در ابتلا به سرطان‌های قابل پیشگیری قابل توجه است. میزان ابتلا در مردان حدود ۴۵ درصد برآورد شده، در حالی که در زنان این رقم حدود ۳۰ درصد است. در مردان، سیگار کشیدن با سهم ۲۳ درصد مهم‌ترین عامل است، اما در زنان، عفونت‌ها با سهم ۱۱ درصد بیشترین نقش را دارند.

تفاوت‌ های منطقه‌ ای در پیشگیری از سرطان

توزیع سرطان‌های قابل پیشگیری در جهان یکنواخت نیست و عوامل محیطی، فرهنگی و اجتماعی تأثیر چشمگیری دارند. برای مثال، در شرق آسیا، حدود ۵۷ درصد از سرطان‌های مردان قابل پیشگیری است، در حالی که در آمریکای لاتین این میزان تنها ۲۸ درصد است. در میان زنان، این رقم از ۲۴ درصد در شمال آفریقا و غرب آسیا تا ۳۸ درصد در آفریقای زیرصحرا متغیر است.

این تفاوت‌ها نشان می‌دهد که سیاست‌های پیشگیرانه باید متناسب با شرایط هر کشور و منطقه طراحی شوند. همچنین، اطلاع‌رسانی به جوامع محلی درباره عوامل خطر و راه‌های پیشگیری می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر کاهش ابتلا داشته باشد.

راهکارهای مقابله و کاهش بار بیماری

کاهش میزان سرطان‌های قابل پیشگیری نیازمند اقدامات هماهنگ در سطوح ملی و بین‌المللی است. ایجاد سیاست‌های کنترل دخانیات، تنظیم مقررات مصرف الکل، واکسیناسیون علیه HPV و هپاتیت B، بهبود کیفیت هوا و ایجاد محیط‌های کاری ایمن، از جمله گام‌های مهم در این راستا هستند. علاوه بر این، ترویج تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم و ارتقای آگاهی عمومی از عوامل خطر می‌تواند نقش مؤثری در پیشگیری از سرطان داشته باشد.

دکتر ایزابل سورجوماتارام، از مقامات ارشد IARC، تأکید می‌کند که رسیدگی به این عوامل نه تنها باعث کاهش ابتلا به میلیون‌ها انسان می‌شود، بلکه هزینه‌های درمانی را کاهش داده و سلامت عمومی جامعه را بهبود می‌بخشد. پیشگیری مؤثر از سرطان می‌تواند فشار اقتصادی و اجتماعی ناشی از درمان بیماری را به طور قابل توجهی کاهش دهد و کیفیت زندگی افراد را ارتقا دهد.

نتیجه‌ گیری

نتایج این تحلیل جهانی نشان می‌دهد که بخش قابل‌توجهی از سرطان‌ها با اقدامات پیشگیرانه قابل اجتناب است. شناخت عوامل خطر، تفاوت‌های جنسیتی و منطقه‌ای و پیاده‌سازی سیاست‌های بهداشتی هدفمند می‌تواند تأثیر چشمگیری در کاهش ابتلا به سرطان داشته باشد. روز جهانی سرطان یادآور اهمیت پیشگیری و مراقبت‌های بهداشتی است و فرصتی برای دولت‌ها و افراد فراهم می‌کند تا با اقدامات آگاهانه، بار جهانی این بیماری خطرناک را کاهش دهند.

با توجه به شواهد موجود، سرمایه‌گذاری در برنامه‌های پیشگیری از سرطان، از جمله آموزش عمومی، واکسیناسیون، کنترل دخانیات و الکل و ارتقای کیفیت محیط زیست، می‌تواند زندگی میلیون‌ها نفر را نجات داده و سلامت جامعه را بهبود بخشد.